Minder endotoxinen zorgen voor een beter werkklimaat

  • Agrofood & Biobased

Je ziet ze niet, maar ze zijn overal: endotoxinen, stoffen afkomstig uit de celwand van bacteriën. Inademen van endotoxinen brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, onder andere bij werknemers in de agrofood-sector waar de blootstelling relatief hoog is.

Minder endotoxinen zorgen voor een beter werkklimaat

Samen met een aantal proactieve brancheorganisaties zoekt TNO naar manieren om de blootstelling te verminderen. Dat levert kennis op die de gezondheid van de medewerkers ten goede komt.

Er zijn genoeg redenen om extra aandacht te besteden aan endotoxinen. Zo kunnen ze de oorzaak zijn van ontstekingen aan de luchtwegen of niet-allergische astma. MKB-bedrijven, vier brancheorganisaties uit de agrofood-sector - Frugi Venta, NAO, Plantum, en NVP - en TNO hebben daarom binnen een BIA, een Branche Innovatie Agenda, de stand van zaken rond endotoxinen en mogelijke oplossingsrichtingen in kaart gebracht.

Een BIA maakt ontwikkeling en uitwisseling van kennis binnen bijvoorbeeld een branche of sector als geheel mogelijk. Naast bedrijven uit de verwerkende sectoren van aardappelen, uien, zaden en pluimvee, namen ook leveranciers van machines deel. Uit de BIA kwamen vier vervolgtrajecten voort: drie op kennisuitwisseling gerichte technologieclusters (TC’s) en een kennisontwikkelingsproject.

Aanpak bij de bron

Doel van het kennisontwikkelingsproject is de aanpak van endotoxinen met behoud van de kwaliteit van het product en een redelijke kostenefficiency. Suzanne Spaan van TNO: ‘We wilden weten waar de belangrijkste bron te vinden is en waar je het best maatregelen kunt nemen. De BIA maakte duidelijk dat het begin van het verwerkingsproces cruciaal is. Als je daar voorkomt dat endotoxinen vrijkomen, valt er de meeste winst te behalen.

Bij de zaden blijken endotoxinen vooral op stof en ander aanhangend materiaal zitten, en niet zo zeer op of in de zaden zelf. Het loont om dat stof zo vroeg mogelijk te verwijderen en op een goede wijze af te voeren. Verder kun je denken aan het borstelen van uien in een afgesloten systeem om grond en losse velletjes tijdig te verwijderen. In de aardappelverwerking is het van belang om veilig om te gaan met de minuscule waterdruppels die vrijkomen bij het wassen van aardappels, want ook die kunnen endotoxinen bevatten.’

Concrete maatregelen

Volgens Spaan is dat nog maar een greep uit de kennis die de BIA en de vervolgprojecten opleverden: ‘Het kennisontwikkelingsproject is afgerond en we hebben de resultaten tijdens bijeenkomsten met de branches gedeeld. Bovendien zijn er verschillende rapporten verschenen, onder meer over kansrijke technologieën om endotoxinen te verwijderen, in te kapselen of onschadelijk te maken.’

De drie TC’s richten zich nu op het gebruik van specifieke filters en filtersystemen, de aanpak van emissiepunten in de uienverwerking en de waterbehandeling in de aardappelverwerking. Als resultaat van de eerste twee TC’s zullen voorbeeldenboeken met ‘best practices’ worden opgesteld, die ook vuistregels en ontwerpschetsen zullen bevatten. Het derde TC zal oplossingen voor effectieve waterbehandeling gaan opleveren.

Bloembollen of diervoer

De reacties vanuit de branchevereniging zijn bijzonder positief. Gijsbrecht Gunter van Frugi Venta stelt dat kennis groeit als je die deelt: ‘Door als ondernemers bij elkaar te kijken kom je verder.’ Gea Bouwman van Plantum: ‘Er gebeurt al veel in de zadensector om blootstelling aan endotoxinen te voorkomen, maar door het TNO-project kregen we scherper waar we de focus kunnen leggen.’ En Jan Gottschall van NAO: ‘Door het bedrijfsleven bij het onderzoek te betrekken haal je zowel de onderzoekers naar de praktijk, als de praktijk naar het onderzoek.’

Endotoxinen komen ook vrij in andere delen van de agrofood-sector, zoals de bloembollenteelt of de diervoederindustrie. Spaan: ‘Bedrijven of brancheverenigingen in die sectoren kunnen belang hebben bij de kennis die is opgedaan. Als ze meer willen weten over de mogelijkheden, dan kunnen ze contact opnemen met mij.’

Binnenkort ook informatie beschikbaar via www.pakstofaan.nl

Meer informatie over TNO:

Bekijk het complete instantieprofiel

Linkedin bedrijfspagina RegioinBedrijf Volg RegioinBedrijf op Linkedin

Volg RegioinBedrijf op LinkedIn en blijf op de hoogte van regionale ontwikkelingen!